Skip to main content

Θάνος Βερέμης: Μια επέτειος, η μάχη της Κρήτης (20 Μαΐου -28 Μαΐου 1941)

Μια Επέτειος

Η μάχη της Κρήτης (20 Μαΐου -28 Μαΐου 1941) παρουσιάζει ορισμένες πρωτοτυπίες για της ιστορία του πολέμου: είναι η πρώτη εναέρια απόβαση με καταστροφικά για τους επιτιθέμενους αποτελέσματα. Οι γερμανικές απώλειες οφείλονται και στην εκτεταμένη συμμετοχή των Κρητών στην άμυνα του πεδίου των επιχειρήσεων. Οι Βρετανοί, Αυστραλοί, Νεοζηλανδοί, αλλά και οι μονάδες του ελληνικού στρατού που κατάφεραν να φθάσουν στην νήσο μετά την κατάρρευση του ελληνικού μετώπου, δεν θα μπορούσαν να καλύψουν το σύνολο των περιοχών στις οποίες έπεσαν οι αλεξιπτωτιστές χωρίς την συνδρομή των κατοίκων. Η συμμετοχή αυτή άλλωστε κόστισε στους Κρήτες βαρύ φόρο αίματος από τα γερμανικά αντίποινα. Το χωριό Κάνδανος που εξαφανίστηκε από τον χάρτη μαζί με τους κατοίκους του είναι ένα μόνο από τα πολλά παραδείγματα.

 Εφευρέτες αυτού του είδους πολέμου υπήρξαν οι Σοβιετικοί οι οποίοι εκπαίδευσαν και τους Γερμανούς κρυφά από την προσοχή των Συμμάχων νικητών του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου. Από την πλευρά των Βρετανών ήταν η πρώτη φορά που έγινε χρήση των πληροφοριών της ULTRA χάρη στην αποκρυπτογράφηση των γερμανικών  κωδικών από την επιχείρηση ENIGMA. Η προηγούμενη γνώση της επίθεσης από τους αμυνόμενους οδήγησε σε αμφίρροπο αγώνα που έληξε υπέρ των Γερμανών όταν κατέλαβαν το αεροδρόμιο του Μάλεμε.

Η κυριαρχία της Λουφτβάφε στο αέρα επέτρεψε την θετική για τους επιτιθέμενους έκβαση και προκάλεσε μεγάλες απώλειες στο βρετανικό στόλο που έσπευσε σε βοήθεια των αμυνομένων στην Κρήτη. Ο στόλος της Μεσογείου υπό τον Ναύαρχο Κάνινγκχαμ, παρά τις καταστροφές που υπέστη πραγματοποίησε την μεταφορά των συμμαχικών δυνάμεων από την Κρήτη στη Μέση Ανατολή.

Οι πολεμιστές της Κρήτης μπορούσαν ( πολλά χρόνια αργότερα) να παρηγορηθούν με την σκέψη ότι χάρη στην γενναία τους αντίσταση η εαρινή επίθεση κατά της Ρωσίας καθυστέρησε έναν πολύτιμο μήνα ώστε να σωθεί η Μόσχα από τον χειμώνα του 1941.

Το τίμημα αυτής της επιτυχίας ήταν μεγάλο για τον κρητικό λαό. Ο σημερινός μελετητής είναι δυνατόν να πέσει θύμα της ίδιας γερμανικής προπαγάνδας η οποία εξαγρίωνε τους Γερμανούς κατά των Κρητών.

Ο Γκέμπελς δεν άφηνε ευκαιρία να φωτογραφίζει τα πτώματα των αλεξιπτωτιστών πολλές μέρες κάτω από τον ήλιο του Μαΐου και τα κοράκια ώστε  να φαίνονται σαν να είχαν υποστεί μαρτύρια εν ζωή και ακρωτηριασμούς μετά θάνατον. Έτσι εξηγούσε τα μέτρα των δυνάμεων κατοχής κατά του πληθυσμού. Ένας αφελής ιστορικός μπορεί εύκολα να παρασυρθεί από τα στοιχεία αυτά.

Στην Κρήτη, όπως σε κανένα άλλο μέρος που κατακτήθηκε από τους Γερμανούς, αναβίωσε η έννοια του ένοπλου έθνους που συναντάμε τα πρώτα χρόνια της ελληνικής επανάστασης. Οι Κρητικοί που αργότερα ανέβηκαν στα βουνά, επωφελήθηκαν από τον οπλισμό και τις μπότες των αλεξιπτωτιστών.

Ένα μόνιμο θύμα της επιχείρησης αυτής υπήρξε το σώμα των αλεξιπτωτιστών το οποίο δεν ξαναχρησιμοποιήθηκε για ανάλογες αποστολές. Ο αρχηγός του σώματος και ιδρυτής, στρατηγός Κάρλ Στούντεντ, έπεσε σε δυσμένεια ενώ αντίθετα τιμήθηκε από την ηγεσία του στρατού ο στρατηγός  Γιούλιους Ρίνγκελ ως σωτήρας της αποστολής. Ο Ρίγκελ ηγείτο των ορεινών καταδρομών. Οι Γερμανοί απεκόμισαν μικρά στρατηγικά κέρδη από την κατοχή της Κρήτης. Οι Κρήτες αναγνωρίστηκαν ως ένοπλο έθνος.

600px-Thanos_Veremis
Θάνος Βερέμης, Ομότιμος Καθηγητής ΕΚΠΑ.