Skip to main content

Συντήρηση και ανάδειξη αρχαιολογικού χώρου Πέλλας. Ένας δεκατριάχρονος αγώνας με εξαιρετικά αποτελέσματα

Συντήρηση και ανάδειξη αρχαιολογικού χώρου Πέλλας. Ένας δεκατριάχρονος αγώνας με εξαιρετικά αποτελέσματα

Η Πέλλα, η πρωτεύουσα του κράτους των αρχαίων Μακεδόνων, η πόλη του Φιλίππου και του Αλεξάνδρου, ίσως να είναι ένας αρχαιολογικός χώρος στον οποίο δεν έχει αποδοθεί η δέουσα σημασία. Μια μαραθώνια προσπάθεια για την ανάδειξή της, που τη μεταμόρφωσε πλήρως, παρουσιάζεται τώρα στο πλαίσιο της 29ης επιστημονικής συνάντησης για το αρχαιολογικό έργο στη Μακεδονία και τη Θράκη.

Ένα κέντρο διοίκησης, μια πόλη ακμάζουσα, που παρέμενε η πιο σημαντική στα Βαλκάνια και στο Αιγαίο για πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα, ήταν η αρχαία Πέλλα. Και μπορεί συχνά η ζυγαριά ως προς το ενδιαφέρον του ευρύτερου κοινού να γέρνει προς τις Αιγές (τη σημερινή Βεργίνα), όμως η σημασία της πρωτεύουσας της αρχαίας Μακεδονίας είναι εξίσου μεγάλη στον τρόπο διάρθρωσης του κοινωνικού και πολιτικού βίου της περιοχής.

Συνολικά οκτώ εισηγήσεις που θα ακουστούν στις 3 Μαρτίου το απόγευμα (6 μ.μ. – 8.30 μ.μ.), στο πλαίσιο της 29ης επιστημονικής συνάντησης για το αρχαιολογικό έργο στη Μακεδονία και τη Θράκη, αναφέρονται σ’ αυτή. Ανάμεσά τους η υλοποίηση της συντήρησης και ανάδειξης του αρχαιολογικού χώρου της, όπως παρουσιάζεται στην ανακοίνωση της προέδρου της επιστημονικής επιτροπής του έργου Πέλλας και επίτιμης εφόρου αρχαιοτήτων, δρος Μαρίας Λιλιμπάκη-Ακαμάτη, και του καθηγητή, διευθυντή ανασκαφής ΑΠΘ Αγοράς Πέλλας και επιβλέποντος έργου Πέλλας, Ιωάννη Ακαμάτη. Πρόκειται για ένα έργο που διήρκεσε 13 ολόκληρα χρόνια (2002-2015) καθιστώντας πλέον τον τόπο επισκέψιμο και πολύ διδακτικό.

Γ’ κοινοτικό πλαίσιο στήριξης και ΕΣΠΑ

Οι εργασίες χωρίζονται σε δύο φάσεις. Στο Γ’ Κοινοτικό Πλαίσιο Στήριξης (2002-2009) εντάχθηκαν η ενοποίηση του αρχαιολογικού χώρου της Πέλλας, μετά την κατάργηση του δημόσιου δρόμου που τον διέσχιζε και την απαλλοτρίωση ιδιωτικών αγροτεμαχίων, καθώς και η διάνοιξη μεγάλου αριθμού αρχαίων οδικών αρτηριών που διαχωρίζουν τα οικοδομικά τετράγωνα. Αποκαταστάθηκε έτσι ο πολεοδομικός ιστός της αρχαίας πόλης σε μια μεγάλη έκταση και έγινε εμφανές το μέγεθός της, αλλά και η καθαρότητα και συμμετρία της πολεοδομικής οργάνωσης. Δημιουργήθηκε είσοδος στη νότια πλευρά του αρχαιολογικού χώρου, ώστε οι επισκέπτες να εισέρχονται από την πλευρά του αρχαίου λιμανιού όπως και στην αρχαιότητα. Παράλληλα συντηρήθηκαν τα αρχιτεκτονικά λείψανα κτιρίων που βρίσκονταν σε πολύ κακή κατάσταση διατήρησης λόγω του ιδιαίτερα εύθριπτου ασβεστόλιθου, στεγάστηκαν ορισμένα από αυτά και δημιουργήθηκαν οι κτιριακές υποδομές για την εξυπηρέτηση των επισκεπτών.

Η συνέχεια δόθηκε την περίοδο του ΕΣΠΑ (2010-2015) σε επιλεγμένους ανασκαφικούς τομείς της αρχαίας πόλης, με τους οποίους ο επισκέπτης έρχεται σε άμεση επαφή αμέσως μετά την είσοδό του στον χώρο (σε εργαστήρια κεραμικής και σε δημόσιο λουτρό στην περιοχή της νότιας εισόδου του χώρου, καθώς και στην Αγορά στο κέντρο της αρχαίας πόλης).

Αποκαταστάθηκε ο πολεοδομικός ιστός της πόλης στην περιοχή της παλιάς εισόδου του αρχαιολογικού χώρου, μετά την κατεδάφιση του παλιού μουσειακού κτιρίου, αναμορφώθηκε η ανατολική πρόσβαση στον χώρο και δημιουργήθηκαν νέες διαδρομές των επισκεπτών σε δρόμους της αρχαίας πόλης. Κατασκευάστηκε μια μεταλλική πεζογέφυρα πάνω από αρδευτικό κανάλι για να συνδεθεί ο χώρος με τον νέο χώρο στάθμευσης και, προκειμένου να ενοποιηθεί ο επισκέψιμος αρχαιολογικός χώρος με το νέο μουσείο, με τη διάνοιξη και επίστρωση αρχαίων δρόμων στην περιοχή αυτή, κινήθηκε διαδικασία απαλλοτρίωσης μεγάλης έκτασης.

Η διαχρονική κατοίκηση της περιοχής

Η ανασκαφική έρευνα που διενεργήθηκε στο πλαίσιο των εργασιών συντήρησης-ανάδειξης έφερε στο φως νεκροταφεία της πρώιμης εποχής του χαλκού, της εποχής του σιδήρου, των αρχαϊκών και κλασικών χρόνων, βεβαιώνοντας τη διαχρονική κατοίκηση της περιοχής στην οποία εγκαθιδρύθηκε η μακεδονική πρωτεύουσα. Επιπλέον, αποκάλυψε νέα οικοδομικά τετράγωνα της πόλης, συστήματα ύδρευσης και αποχέτευσης στους αρχαίους δρόμους, πηγάδια και κρήνες μέσα στα κτίρια και πλατείς δρόμους με στοές και πεζοδρόμια, διευρύνοντας έτσι τις γνώσεις μας για τη δομή της πόλης και τη ζωή των κατοίκων της.
“Η συντήρηση-ανάδειξη της Πέλλας πρέπει να συνεχιστεί, καθώς οι επεμβάσεις είναι απαραίτητο να επεκταθούν και σε άλλους τομείς του αρχαιολογικού χώρου, για τους οποίους υπάρχουν σχετικές μελέτες. Το έργο που υλοποιήθηκε ως σήμερα στην Πέλλα έχει μια αναπτυξιακή δυναμική, που πρέπει να γίνει αντικείμενο συστηματικής διαχείρισης τα επόμενα χρόνια”, σημειώνουν οι δύο αρχαιολόγοι.

Έτσι, ο χώρος της Πέλλας, με σημαντική ήδη θέση στη διεθνή επιστημονική κοινότητα, έχει πλέον όλες τις υποδομές και μπορεί να καταστεί πρότυπο επισκέψιμου αρχαιολογικού χώρου, που θα επηρεάζει σε μόνιμη βάση πολυδιάστατα την κοινωνία και την οικονομία της ευρύτερης περιοχής.

Το συνολικό έργο έγινε στο πλαίσιο του Ταμείου Διαχείρισης Πιστώσεων για την Εκτέλεση Αρχαιολογικών Έργων την περίοδο 2002-Ιούνιος 2013 και από το 2013 ως το 2015 της Εφορείας Αρχαιοτήτων Πέλλας με διευθύνουσα υπηρεσία την Επιστημονική Επιτροπή του έργου. Χρηματοδοτήθηκε από το Επιχειρησιακό Πρόγραμμα Πολιτισμός του υπουργείου Πολιτισμού και το πρόγραμμα Μακεδονία-Θράκη της περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας.
Από την Πέλλα και τις αποκαλύψεις της προέρχεται και η κεντρική φωτογραφία της αφίσας της επιστημονικής συνάντησης.

Πηγή: Εφημερίδα Μακεδονία – Κυριακή Τσολάκη