Skip to main content

ΑΝΤΙ-ΑΡΧΕΙΑ: ΕΠΑΝΑΞΕΤΑΖΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΑΠΟ ΤΑ ΚΑΤΩ ΤΡΙΤΟ ΔΙΕΘΝΕΣ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΠΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ (ΕΠΙ)

ππππ

ΑΝΤΙ-ΑΡΧΕΙΑ: ΕΠΑΝΑΞΕΤΑΖΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΑΠΟ ΤΑ ΚΑΤΩ ΤΡΙΤΟ ΔΙΕΘΝΕΣ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΠΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ (ΕΠΙ)

ΤΟΠΟΣ: ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

 

ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΕΣ: 3-5 ΙΟΥΝΙΟΥ 2016

 

ΦΟΡΕΙΣ: ΕΝΩΣΗ ΠΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ, ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ, ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ, ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΑΡΧΕΙΟ ΠΡΟΣΦΥΓΙΚΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ, ΜΟΥΣΕΙΟ ΒΥΖΑΝΤΙΝΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ

 

ΧΟΡΗΓΟΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ: ΕΡΤ 3

Η «ιστορία από τα κάτω» υπήρξε το σήμα κατατεθέν της προφορικής ιστορίας από τη δεκαετία του  1970. Η απόδοση φωνής σε υποκείμενα και κοινωνικές ομάδες ξεχασμένα από τα επίσημα αρχεία θεωρήθηκε αποτελεσματικό εργαλείο για τον εκδημοκρατισμό της ιστορίας και για τη δημιουργία «αντι-αρχείου» ικανού να αμφισβητήσει τα ηγεμονικά αφηγήματα της κυρίαρχης δημόσιας μνήμης. Αυτή η προσπάθεια εκδημοκρατισμού δεν αφορούσε μόνο τις αφηγήσεις, αλλά και νέους τρόπους συνεργασίας με τοπικές κοινότητες, την ενδυνάμωση των αδύναμων και τη βελτίωση της προσβασιμότητας των «αντι-αρχείων» που δημιουργήθηκαν κατ’ αυτόν τον τρόπο. Στις δεκαετίες του 1980 και του 1990, οι ερευνητές της προφορικής ιστορίας, λαμβάνοντας υπόψη τις πρώιμες κριτικές σχετικά με τους κινδύνους ρομαντικής νοσταλγίας και αφελούς λαϊκισμού (Passerini 1979) στην αναπαράσταση των αδύναμων, προέβησαν σε πιο εκλεπτυσμένες αναλύσεις, εστιάζοντας στη συν-δημιουργία νοημάτων στο πλαίσιο της συνέντευξης και στο ρόλο της υποκειμενικότητας. Αυτή η εξέλιξη συνέβαλε σε σημαντικό βαθμό σε μια καλύτερη κατανόηση της μνήμης. Από την άλλη πλευρά, το πεδίο της βιογραφικής έρευνας εστίασε τα τελευταία 20 χρόνια στις βιογραφίες ως κοινωνικές κατασκευές που συγκροτούνται αφηγηματικά και ανέδειξε τις σύνθετες διαδικασίες του «doing biography». Οι αναλύσεις αυτές παρέχουν ένα ενδιαφέρον θεωρητικό και μεθοδολογικό πλαίσιο για την εμπειρική μελέτη των βιογραφικών αυτοπαρουσιάσεων και των «τεκμηρίων» που προκύπτουν από αυτές (βιογραφικά σημειώματα, συλλογές βιογραφικών μαρτυριών on camera, σελίδες σε μέσα κοινωνικής δικτύωσης, προσωπικά ιστολόγια, κ.ά.).

Προφανώς, η προφορική ιστορία δεν περιορίζεται μόνο σε μια «από τα κάτω» προοπτική, ούτε αποτελούν όλες οι προφορικές μαρτυρίες από μόνες τους ένα «αντι-αρχείο». Η αφηγηματική κατασκευή βιωμάτων επηρεάζεται ταυτόχρονα από προσωπικές εμπειρίες και από το δημόσιο λόγο. Η έννοια του «αντι-αρχείου» διερευνήθηκε πρόσφατα στο πλαίσιο του κινηματογραφικού ντοκιμαντέρ (Amad, 2010) και των καθημερινών συναισθημάτων σχετικά με το τραύμα και τη σεξουαλικότητα  (Cvetkovich, 2003), ως τρόπος δημιουργίας νέων αρχείων που τροφοδοτούν νέες μορφές δημόσιας και πολιτικής κουλτούρας, καθώς και δημόσιας μνήμης. Τέτοια νέα αρχεία δημιουργούνται σήμερα παντού από τοπικές συλλογικότητες «από τα κάτω». Το κοινό στοιχείο αυτών των αρχείων με τα «αντι-αρχεία» της προφορικής ιστορίας είναι η κατασκευή και διαφύλαξη αφηγημάτων βιωμένων εμπειριών ανεξάρτητα από τα μεγάλα αφηγήματα που δημιουργούνται από την κρατική εξουσία. Δεδομένου ότι η έννοια του «αντι-αρχείου» θέτει κρίσιμα ερωτήματα σχετικά με την αυθεντία, την τεκμηρίωση και τη δημοσιότητα, προσφέρει χρήσιμες επισημάνσεις για το πεδίο, τις μορφές και τα εκφραστικά μέσα της ιστορικής έρευνας και της ιστοριογραφίας.

Σαράντα χρόνια μετά το κίνημα της «ιστορίας από τα κάτω», ζούμε σε ένα πολύ διαφορετικό κόσμο, που χαρακτηρίζεται αφενός από αυξανόμενη κοινωνική ανισότητα και κοινωνικό αποκλεισμό και αφετέρου από τον πολλαπλασιασμό αναμνήσεων στη δημόσια σφαίρα, κυρίως μέσα από ανοιχτά ψηφιακά μέσα και στις τέχνες. Ενώ η «ιστορία από τα κάτω» και το «αντι-αρχείο» μπορεί να φαίνονται σήμερα ακόμα πιο επίκαιρα απ’ ο,τι στη δεκαετία του 1970, το ίδιο φαίνεται να ισχύει και για τις πρώιμες κριτικές για «αφελή λαϊκισμό». Στο πλαίσιο αυτό, το Τρίτο Διεθνές Συνέδριο της ΕΠΙ καλεί τους συμμετέχοντες να σκεφτούν κριτικά αυτές τις δύο έννοιες, εστιάζοντας ιδίως στα εξής ερωτήματα:

  • Χρειαζόμαστε ακόμα την «ιστορία από τα κάτω»; Εάν ναι, ποιες είναι οι υποσχέσεις και οι προκλήσεις στα σημερινά συμφραζόμενα;
  • Πως ορίζουμε σήμερα την έννοια «από τα κάτω»; Ποια είναι τα νέα υποκείμενα, οι νέες θεματικές που πρέπει να συμπεριλάβουμε; Πως κατασκευάζουν αυτά τα υποκείμενα τις βιογραφίες τους στις αφηγήσεις ζωής τους;
  • Ποια είναι η φύση των «αντι-αρχείων» στον 21ο αιώνα; Ποια είναι τα κύρια μεθοδολογικά και δεοντολογικά ζητήματα που τίθενται σχετικά με τη δημιουργία και διάδοση αυτών των αρχείων;
  • Πως μπορούμε να εμπλέξουμε πιο ενεργά τα ακροατήριά μας, να προωθήσουμε μια κριτική επίγνωση του κόσμου στον οποίο ζούμε και, σε τελευταία ανάλυση, να συμβάλουμε στην κοινωνική αλλαγή;

Σύμφωνα με το παραπάνω πλαίσιο καλούμε για την υποβολή προτάσεων σχετικά με τις εξής θεματικές:

  • Αφηγήσεις ζωής και κινητικότητα (πρόσφυγες, μετανάστες)
  • Προφορική ιστορία και οι τέχνες (κινηματογράφος, θέατρο, λογοτεχνία, μουσική, καλές τέχνες, φωτογραφία)
  • Εργασία και ανεργία
  • Προφορική ιστορία και η χρήση του αστικού χώρου (κτίρια, μνημεία, μουσεία, ηχητικοί περίπατοι)
  • Προφορική ιστορία, βιογραφική έρευνα και νέες υποκειμενικότητες (π.χ. άστεγοι, νέα κοινωνικά κινήματα, ΛΟΑΤ, ΑΜΕΑ)
  • Μαρτυρίες του παρόντος (ποιες αναμνήσεις πρέπει να διαφυλαχθούν για το μέλλον);

Όλες οι προτάσεις (μέχρι 250 λέξεις) πρέπει να διευκρινίζουν τη σχέση με την προφορική μαρτυρία και να περιλαμβάνουν τον τίτλο, το όνομα του συγγραφέα, το θεσμό ή την ομάδα που εκπροσωπεί και την ηλεκτρονική του διεύθυνση. Οι προτάσεις μπορούν να αφορούν ανακοινώσεις, πάνελ και οπτικοακουστικές παρουσιάσεις. Οι προτάσεις πρέπει να σταλούν μέχρι τις 27 Μαρτίου στις διευθύνσεις rvboe@yahoo.gr και tasoula@otenet.gr.